انتخاب لباس مناسب برای محیط کار باید با نوع فعالیت و خطرات موجود در محل کار هماهنگ باشد. استاندارد های لباس کار مشخص می کنند که پوشش کارکنان از نظر ایمنی، طراحی، جنس پارچه و میزان حفاظت چه ویژگی هایی داشته باشد.
اما برای هر شغل باید به کدام استاندارد توجه کرد؟ آیا لباس مخصوص جوشکاری، کار در ارتفاع یا محیط های کم نور شرایط یکسانی دارد؟
در این مطلب، مهمترین استاندارد های ملی و بین المللی لباس کار و کاربرد هر کدام را بررسی می کنیم تا معیار های لازم برای انتخاب پوشش مناسب هر محیط کاری را بهتر بشناسید.
چرا رعایت استاندارد های لباس کار در سال ۱۴۰۳ برای سازمان ها حیاتی است؟
رعایت استاندارد های لباس کار به حفظ ایمنی و سلامت کارکنان کمک می کند و باعث می شود پوشش افراد با شرایط محل کار هماهنگ باشد. لباس کار بایستی حتما متناسب با نوع فعالیت انتخاب شود تا از کارکنان در برابر سرما، باران، حرارت، آتش، مواد شیمیایی و خطرات کار با تجهیزات محافظت کند.
این استاندارد ها در شناسایی کارکنان و تفکیک واحد های مختلف نیز نقش دارند. در مشاغلی مانند جوشکاری، کار در ارتفاع و فعالیت در محیط های پر خطر، انتخاب پوشش و تجهیزات مناسب اهمیت بیشتری دارد. جنس پارچه، اندازه، طراحی و علائم لباس نیز باید با شرایط کار هماهنگ باشد تا لباس هم ایمنی لازم را داشته باشد و هم استفاده از آن برای کارکنان راحت باشد.
۸ استاندارد های لباس کار بین المللی + جدول مقایسه آنها
|
استاندارد های لباس کار |
کاربرد |
| ISO 13688 |
تعیین الزامات عمومی ایمنی، ارگونومی، اندازه، سازگاری و علامت گذاری لباس های محافظ |
| EN ISO 20471 | افزایش دیده شدن کارکنان در محیط های کم نور، جاده ای، حمل ونقل و محل عبور وسایل نقلیه |
| EN ISO 11612 | محافظت از بدن در برابر گرما و تماس با شعله در محیط های کاری دارای حرارت بالا |
| EN ISO 11611 | حفاظت از کارکنان هنگام جوشکاری و فرآیند های مشابه در برابر جرقه، آتش کوتاه مدت و برخی خطرات مرتبط با برق |
| EN 1149 | کاهش خطر ناشی از تجمع و تخلیه الکتریسیته ساکن در محیط های کاری حساس |
| EN 343 | محافظت در برابر باران، نفوذ آب، باد و شرایط جوی نامساعد هنگام کار در فضای باز |
| EN 13034 |
تعیین الزامات و میزان محافظت محدود لباس های محافظ در برابر پاشش و تماس با مواد شیمیایی مایع |
| NFPA 2112 | حفاظت کارکنان صنعتی در برابر حرارت کوتاه مدت و شدید ناشی از آتش سوزی ناگهانی |
استاندارد ISO 13688 (الزامات عمومی و پایه ای لباس های محافظ)
استاندارد ISO 13688 الزامات پایه برای طراحی و تولید لباسهای محافظ را مشخص می کند و به عنوان مبنایی برای سایر استاندارد های تخصصی لباس کار در نظر گرفته می شود. در این استاندارد، مواردی مانند غیر سمی بودن مواد و سازگاری آن ها با پوست، مقاومت لباس در برابر پارگی، کشش و سایش مورد توجه قرار می گیرد. طراحی لباس نیز باید به شکلی باشد که ضمن ایجاد راحتی در استفاده طولانی مدت، آزادی حرکت فرد را محدود نکند.
استاندارد EN ISO 20471 (استاندارد های لباس کار با دید بالا یا شبرنگ دار)
EN ISO 20471 برای لباس هایی کاربرد دارد که در محیط های کم نور یا محل هایی با خطر برخورد وسایل نقلیه استفاده می شوند. استفاده از رنگ های قابل تشخیص و نوار های بازتابنده باعث می شود فرد از زوایای مختلف، در طول روز و شب بهتر دیده شود. دوام نوار های بازتابنده در برابر شست و شو و سایش نیز اهمیت دارد تا قابلیت دیده شدن لباس در طول استفاده حفظ شود.
استاندارد EN ISO 11612 (محافظت در برابر گرما و شعله مستقیم)
این مورد از استاندارد های لباس کار برای لباس های محافظ مورد استفاده در محیط هایی تدوین شده است که فرد با گرما یا شعله مواجه است.
لباس باید در برابر انواع گرمای مورد نظر، از جمله گرمای رسانشی، همرفتی و تابشی، مقاومت مناسبی داشته باشد و بخش های در معرض خطر بدن را پوشش دهد.
حفظ ویژگی های حفاظتی لباس در شرایط کاری سخت و انتخاب ضخامت مناسب پارچه نیز از موارد مورد توجه این استاندارد است.
استاندارد EN ISO 11611 (استاندارد های لباس کار مخصوص جوشکاری و فرآیند های مشابه)
EN ISO 11611 برای لباس های ایمنی مورد استفاده در جوشکاری و فرآیند های مشابه کاربرد دارد و از فرد در برابر جرقه و تماس کوتاه با آتش محافظت می کند.
این لباس باید پوشش کافی برای بدن داشته باشد و خطر برق گرفتگی ناشی از تماس کوتاه و اتفاقی با هادی های الکتریکی را کاهش دهد.
در لباس های مخصوص جوشکاری، تعداد جیب ها و ویژگی های اضافی نیز محدود می شود تا جرقه ها در قسمت های مختلف لباس گیر نکنند.
استاندارد EN 1149 (لباس های کار آنتی استاتیک و ضد الکتریسیته ساکن)
این از استاندارد های لباس کار به ویژگی های لباس هایی مربوط است که برای کنترل تجمع الکتریسیته ساکن طراحی شده اند. این لباس ها باید امکان تخلیه سریع بار الکتریکی ایجاد شده روی بدن را داشته باشند تا احتمال شکل گیری جرقه کاهش پیدا کند. برای همین چنین پوشاکی برای محیط هایی که تجمع بار الکتریکی می تواند خطر ایجاد کند، اهمیت ویژه ای دارد.
استاندارد EN 343 (حفاظت در برابر باران، باد و شرایط بد جوی)
استاندارد EN 343 برای لباس های محافظی است که در برابر باران، باد و شرایط نامساعد جوی استفاده می شوند. این لباس ها باید در برابر نفوذ آب و باد مقاوم باشند و تهویه مناسبی داشته باشند تا استفاده از آن ها راحت تر باشد.
در استاندارد EN 343:2019، ۳ مقدار برای نشان دادن میزان حفاظت لباس وجود دارد. مقدار اول مقاومت در برابر آب، مقدار دوم میزان نفوذ پذیری هوا و مقدار سوم با R یا X مشخص می شود که نشان می دهد آزمون بارندگی روی لباس انجام شده است یا خیر.
استاندارد EN 13034 (مقاومت در برابر پاشش مواد شیمیایی مایع)
استاندارد EN 13034 برای لباس هایی است که در برابر مقدار کم و پاشش محدود مواد شیمیایی مایع محافظت ایجاد می کنند. این پوشاک برای محیط هایی مناسب اند که احتمال تماس با پاشش های کوچک مواد شیمیایی وجود دارد، اما برای شرایطی که محافظت کامل بدن لازم است، کاربرد ندارند. در صورت تماس لباس با مواد شیمیایی، باید آن را در سریع ترین زمان ممکن از بدن خارج کرد.
استاندارد NFPA 2112 (استاندارد لباس کار مقاوم در برابر آتش سوزی های ناگهانی)
NFPA 2112 الزامات عملکردی و روش های آزمون لباس ها و مواد مقاوم در برابر شعله را برای محافظت کارکنان صنعتی در برابر مواجهه کوتاه مدت با حرارت ناشی از آتش مشخص می کند. این استاندارد مواردی مانند مقاومت پارچه در برابر شعله، عملکرد حرارتی، مقاومت در برابر حرارت و انقباض و الزامات طراحی و برچسب گذاری لباس را در بر می گیرد.
الزامات HSE برای انتخاب، استفاده و نگهداری لباس کار
الزامات HSE برای لباس کار، انتخاب پوشش متناسب با نوع فعالیت و خطرات محیط کار و رعایت استاندارد های فنی و ایمنی را ضروری می داند. کارکنان نیز باید نحوه استفاده و نگهداری صحیح از لباس، از جمله شست و شو، تعویض به موقع و بررسی سلامت آن را بدانند.
بازبینی منظم لباس ها کمک می کند کیفیت و کارایی آن ها در شرایط کاری حفظ شود و موارد آسیب دیده به موقع شناسایی شوند. رعایت این الزامات، کیفیت عملیاتی لباس کار را حفظ کرده و به کاهش خطرات و آسیب های احتمالی در محیط کار کمک می نماید.
استاندارد رنگ لباس کار و مفهوم رنگهای مختلف لباس ایمنی
رنگ لباس کار به شناسایی سریع کارکنان و افزایش ایمنی آن ها در محیط کار کمک می کند. استاندارد هایی مثل ANSI/ISEA 107 و ISO 20471 نیز برای استفاده از رنگ های مناسب در لباس های ایمنی و محیط های کاری مختلف در نظر گرفته شده اند.
- لباس کار سفید: بیشتر در محیط های بهداشتی، صنایع غذایی، آزمایشگاه ها و فعالیت های نظافتی استفاده می شود، زیرا آلودگی و کثیفی روی آن سریع تر دیده می شود.
- لباس کار آبی: در صنایعی مثل نفت و گاز و فعالیت های فنی کاربرد دارد و معمولا برای کارکنانی استفاده می شود که با تجهیزات سنگین و ماشین آلات سر و کار دارند.
- لباس کار سبز: عموما برای کارکنان مرتبط با ایمنی و بهداشت محیط استفاده می شود و در برخی پروژه ها افسران ایمنی از لباس یا جلیقه سبز با نوار بازتابنده استفاده می کنند.
- لباس کار زرد و نارنجی: بیشتر در محیط های کم نور، پروژه های ساختمانی و محل هایی با خطرات جاده ای استفاده می شود و همراه با نوار های بازتابنده، دیده شدن کارکنان را بهتر می کند.
- لباس کار قرمز: معمولا در محیط هایی که خطر آتش سوزی یا وجود مواد قابل اشتعال مطرح است، استفاده می شود و به دلیل دیده شدن آسان، نقش هشدار دهنده دارد.
- نوارهای بازتابنده: روی لباس های ایمنی به دیده شدن بهتر کارکنان در نور کم و تاریکی کمک می نمایند و برخی استاندارد ها، ضخامت و محل قرارگیری آن ها را مشخص می کنند.
مشخصات فنی و استاندارد های لباس کار در انتخاب پارچه
| نوع پارچه | ترکیب الیاف | استاندارد جنس و ترکیب | آبرفت پس از شستشو | گرماژ | ثبات رنگ در برابر شستشو | ثبات رنگ در برابر نور | مقاومت در برابر سایش |
| تترون باتیس | ۶۵٪ پلیاستر + ۳۵٪ ویسکوز | INSO 19902 | کمتر از ۳٪ | ۱۲۴±۵ g/m² | ۵ | ۵ | فاقد پارگی |
| تترون یوروتکس | ۶۵٪ پلیاستر + ۳۵٪ پنبه | INSO 19902 | کمتر از ۳٪ | ۱۲۰±۵ g/m² | ۵ | ۵ | فاقد پارگی |
| کتان | ۷۰٪ پنبه + ۳۰٪ پلی استر | INSO 19902 | کمتر از ۳٪ | ۲۴۰±۵ g/m² | ۵ | ۵ | فاقد پارگی |
| فاستونی | ۵۵٪ پلی استر + ۴۵٪ پشم | INSO 19902 | کمتر از ۳٪ | ۲۱۰±۵ g/m² | ۵ | ۵ | فاقد پارگی |
خرید کفش کار با بالاترین کیفیت از پاتکان طب
اگر به دنبال خرید کفش کار با کیفیت بالا هستید، پاتکان طب با سابقه فعالیت از سال ۱۳۸۹ می تواند انتخاب مناسبی باشد. این مجموعه انواع کفش زنانه و مردانه را با توجه به کیفیت، راحتی و طراحی مناسب تولید می کند. استفاده از مواد اولیه با کیفیت و مدل های به روز، در کنار توجه به نیاز مشتری، از مزایای محصولات پاتکان طب است. این مجموعه در زمینه تولید کفش طبی و کفش پرسنلی نیز فعالیت دارد و برای انتخاب محصول مناسب، مشاوره فروش ارائه می دهد.
سوالات متداول درباره استاندارد های لباس کار
- لوگوی درج شده روی لباس کار طبق HSE باید چه ویژگی هایی داشته باشد؟ رنگ لوگو باید با رنگ لباس تضاد داشته باشد تا به راحتی دیده شود و اندازه آن نیز باید برای مشاهده با چشم غیرمسلح مناسب باشد. محل نصب لوگو نیز باید مانند جیب یا پشت لباس، کاملا قابل مشاهده باشد.
- آیا امکان استفاده از لباس کار معمولی برای جوشکاران وجود دارد؟ خیر، شرایط کاری جوشکاران به تجهیزات و پوشش حفاظتی ویژه نیاز دارد. علاوه بر لباس کار مخصوص جوشکاری، استفاده از پیشبند چرمی نیز برای این افراد الزامی است.
- لباس کار کارکنان شاغل با ماشین آلات چه ویژگی ظاهری باید داشته باشد؟ لباس این کارکنان نباید هیچ قسمت پاره یا باز داشته باشد. همچنین استفاده یا آویزان کردن وسایلی مثل ساعت، زنجیر و کلید روی لباس ممنوع است.
- هر چند وقت یکبار باید لباس کار کارکنان تعویض شود؟ برای هر کارمند، هر ۶ ماه یک دست لباس کار تحویل داده می شود. انباردار مسئول تحویل لباس است و باید سالم بودن و میزان فرسودگی لباس ها را نیز بررسی کند.
نتیجهگیری: ارتقای ایمنی کارگاه با پیادهسازی اصولی استاندارد های لباس کار
در کل استاندارد های لباس کار باعث می شوند که پوشش کارکنان متناسب با خطرات و شرایط محیط کار انتخاب شود و از نظر جنس، طراحی و میزان حفاظت، ویژگی های مناسبی داشته باشد. استاندارد هایی نظیر ISO 13688، EN ISO 20471، EN ISO 11612، EN ISO 11611، EN 1149، EN 343، EN 13034 و NFPA 2112 هر یک برای مقابله با خطرات مشخصی، الزامات ویژه ای دارند.
رعایت الزامات HSE و توجه به رنگ لباس، نوار های بازتابنده و مشخصات فنی پارچه نیز در افزایش ایمنی و کارایی لباس اهمیت دارد. لباس کار باید با نوع فعالیت کارکنان هماهنگ باشد و به طور منظم از نظر سلامت و کیفیت بررسی شود. رعایت این موارد باعث می شود لباس کار ضمن ایجاد راحتی، حفاظت مناسبی در برابر خطرات محیط کار فراهم کند.
بدون دیدگاه